PU BUANGA THLAN LONDON-AH HMUH CHHUAH A NI
- Ct Lalrinawma
MIZO fa ten khawvel eng kan hmuh ve theihna tur mai ni lo, Chatuan hawlh tlang nun kan neih theih nana Zoram tana mombati ang maia inchhi ral, Mizorama Chanchin Tha rawn thlentu hmasa ber-Missionary pahnih Pu Buanga (J.H.Lorrain) leh Sap Upa (Frederick William Savidge)te sulhnu min hnuchhiah hi a ropuiin, a lawmawm hle. Chutih rualin tunkar Oct 18, 2016 tlai 4:25pm (London Time) khan Pu Buanga ruang an zalhna thlan chu Pu K.Lalsanga, ex-MLA, Chanmari, Lunglei chuan a makpa nen ni engemawzat a zawn hnuah, London bula East Ealing Cementry ah a zu hmuchhuak ta. Sap Upa thlan pawh zawn hmuh ngei a tum a ni.
Pioneer missionary J.H.Lorrain (Pu Buanga) hi F.W. Savdge (Sap Upa) aiin kum 10 in a naupang a, 1872 kumah a piang, mahse, Mizorama lo kal dun an nih vangin an hming sawi chuan sam phiar ang chiat tih tur an ni. Zofate tana an hnathawh hi a ropui em em a, Mizo hnam leh khawvel awm chhung chuan Mizote thinlungah an hming a dai ngai tawh lo vang. Pathian bel ruat, mi thlan bik nih chu a va hlu tak em!
Kum 1894 January 11-ah Sairang an rawn lut a ni (J.H.Lorrain & S.W Savidge-Among the Head Hunters of Lushai-World Wide magazine). Mizoramah an thiamna leh theihna zawng zawng Pathian ram tan, fa lu hloh thaka hun an hman hnuin, kum 1932 ah Mizoram a chhuahsan a, 1944 July 1 ah London-ah Pu Buanga chu a thi a, a nupui Mabel Aitkinson erawh kum 1959 ah a boral a ni. Pu Buanga hian Mizoram a chhuahsan hma in, Culcutta ah Mizo Dictionary leh Mizo Bible chhut buaipuiin a cham bang a, 1935 thlengin a awm.
Rev. J.H.Lorrain (Pu Buanga) chu London-a Post Master fapa niin, a pa hnung zuiin Holborn Street a Post Office ah Communication Clerk hna a thawk a, a nu leh pate hi sakhawmi tak an ni. Pu Buanga chu a naupan lai atanga piangthar tha tak niin, missionary a lo kal dawnah a nu chuan Rail Station thlengin a thlah. Mizorama alo kal pui F.W. Savidge chu a tleirawl laia Krista bula a hruai a ni. A mizia: ~ Midangte hneh thei riau mi a ni ~ Thlaraubo vei mi a ni ~ Harhna ngaisangtu a ni ~ Thu leh hla leh tawng lama mi ril a ni ~ Mizote nun leh khawtlang nun chawikan duhmi a ni ~ Zoram Missionary ban sei a ni (Rev.Dr. P.L.Lianzuala : "Zofate Chanchin Tha Rawn Hlantute, pp.357-366). ..........................................................................................................
#Pu Buanga & Sap Upa chanchin ka chhui lai hian an thlan thlalakte pawh. A original ngei kha hmuh tumin BMS hotute pawh in min buaipui ve ngial a. Pu Buanga hi,a hawn hnu khan, Heaven Green Baptist Church. S. Ealing Londonah an lawi a. 1945 ah a boral a. A hnu deuhah a nupui a boral leh a. Fa an neilo.BMS ah a thlan' record, an nei lo. BAPT. UNION of G. Brotain Office ah kan kal a. An kohhran te a thlan hria, kum 100 chuang a liam toh a, tumah an zoh pohin an lo awm tawh lova. Pu K Lalsanga hian a makpa Rinawma London, tanpuina a zarah an hai chhuak thei hi ka lawm khawp mai. Ani hi Londona Research ka bei lai pawh a min tan puitu tangkai lutuk ani. Pu K. Lalsanga nen hian kan inbe reng2 a. Rinawma hian facebookah, Sap Upa leh Pu Buanga thlan awmna hrilh thei tur an post kual ta a. Pa pakhat hian pu Buanga nupui thlan awmna a hriat thu a rawn hrilh ta a. Chuta tang chuan hmuh theih beiseina neiin.S. Ealing Cemetry enkawltute zotin a thlan no. an pek hmang khan an va phek zawn ta ani. An nupa hi thlan khatah an dah niawm tak ani. A no. an pek kha a lo dik ciah loh bakah a thlan lo bung leh lo inkhaikhup te, a ziak lo fiah tawhlote khan an zon chhung a tihrei phah ta ani. Sapho ngaihdan leh kan Mizo ngaihdan inanglo hi a awm a. Anni chuan, a original,tha tak a dah hi zahawm an ti ber! Tin,keinin thlan kan ngaihlu ang hian,anni ho hi chuan an ngaisang vak lo. Sap Upa tuteho poh hi, an pu thlan min zawnpui turin voi tam ka E.Mail a.polite takin awle, an ti an ngaihsak reng2 lo.Sap Upa thlan poh hi tum 2 zet an phumna khaw thlan mual vawngtute ka kal tum pohin ka zawt a. A hming an hmu zo lo. Mi tlawmngai sum leh pai nei zawkten an la dap chhuak leh ang tih ka beisei.!
- ย Rev.Dr.PL Lianzuala


