MARTARTE NI-MARCH 29

March thla Pathianni hnuhnung ber hi Mizoram Baptist Kohhran chuan Martarte Ni atana kan hman thin a ni.  Kuminah pawh March 29, 2020-ah he Ni hi Tualchhung Kohhran tinah hman tura ruahman ni mah se, kumin hian Khawvel pum-ah Coronavirus (Covid-19) hri leng  avanga Sorkar thupek angin hrileng laka mipuite kan him theih nan, ram pumah inkharkhip (lockdown) kalpui mek a ni a. Hemi a nih avangin Kohhran hoten he Ni pawimawh tak hi kan hmang thei ta lo a ni. Kumin a Martarte Ni pual thupui atan "A tawp thlenga tuar peih" (Matthai 10:22) tih thu thlan a ni.

Kum 2002 –a BCM rorêlna sâng ber, Assembly chuan,”Krista rinna avânga Martarte hriatrêngna Ni hi hman ni se” tiin thu a lo passed ta a. Assembly thurêl chu Administrative Committee chuan bawhzuiin March thlaa Pathian ni hnuhnûng ber hi kum tinin ‘Martarte Ni’ atân hman thin tawh tûrin a ti ta a ni. Martar awmzia :

Martar awmzia chu mahni sakhaw vawn leh thurin phatsan duh loh avanga tihhlumte hi martar tih an ni. Martar tih tawngkam hi Greek tawng “martus” tih atanga lak chhawn a ni a, a awmzia chu ‘thuhretu’ (witness) tihna a ni. A tirtê-ah chuan Lal Isua tisa chan lai leh a tho leh taksa hmutu apostol-te sawina tlukah ngaih a ni. Kristiante tihduhdahna a lo awm tak fo hnuah chuan an rinna avanga harsatna leh tihduhdahna tuarchhuaktute sawi nan hman a ni ta a. An rinna avanga tihhlum hialte an lo awm tak hnuah phei chuan, rinna thihpuitute sawi nan hman a lo ni ta a ni (Oxford Dictionary of Christian Church, p. 1046). Sap tawngin ‘martyr’ tih a ni a, Mizo tawngin ‘martar’ kan ti a ni. Kristian-te chauh lo pawh sakhaw dang zuitu, an sakhaw thurin thihpui hial khawpa tuartute an awm ve tho avangin hun lo kal zelah ‘martar’ tih tawngkam hi rinna thihchilhtute sawi nan zau takin kan hmang ta ni berin a lang.

Sawrkar laka martarna:

Kristiante hi sakhaw hrang hrang zuitute zingah martar tam ber an ni hial awm e. Thuthlung Thar kohhran a lo din atanga rei lote-ah Stephana chu a chipui Juda-te tihduhdahna avangin a martar a. Christian Era (CE) 64-ah Rom lal Nero-a kut atangin Kristiante’n tihduhdahna nasa tak an tuar a. Tin, CE 96-ah Domitiana kut atangin an tuar leh a. Bible-ah hming malmana ziak ni lo mahse, Hebrai lehkhathawn ziaktu chuan Krista an rinnna avanga thingzainaa zaibun te, khandaiha sahhlum te leh tihduhdahna avanga hrehawm tuartu tam tak an awm thu a sawi a (Heb. 11:36-38). Hebrai Lehkhathawn hi CE 95 hnu lama ziak nia rin a ni. Chuti a nih chuan, heng martar-te leh tihduhdah tuartu a sawite hi heng tihduhdahna tum hnih tuartute pawh an ni thei ang.

AD 95 hnuah phei chuan Rome sawrkar lak atangin tihduhdahna hmun hrang hrangah a kahpah deuhin a thleng zui zel a. Chutiang hnuah chuan Kristiante zingah lehkhathiam leh khawtlangah pawh mi langsar tak tak, tawngka leh thuziaka Kristian thurin tantu leh thehdarhtu, sawrkar thuneitute hnenah pawh an dikna leh sawrkar pawi sawi lo sakhua a nihzia thlentu mi eng emaw zat an lo chhuak a. Heng mite hi ‘Kohhran Pa’ tih an ni a, ‘Sawipuitu’ (apologist) an ti bawk. Chutiang mi chu tihduhdahna hnuaiah mi tam tak an thi a ni. Chutiang zinga martar langsar zualte chu Justin-a (Justin Martara tia hriat tak hial) leh Polycarp-a Samurna bishop te an ni. Hei hi CE 150-160 lai vel a ni. CE 250-313 inkarah phei chuan Rome ram pum puiah tihduhdahna runpui a thleng a, Rome ram awp chhungah Kristiante tan khawii hmun mah a him lo. Hetih hun lai hian Krista rinna avanga tihduhdahna a nasat em avangin mi tam takin an rinna an phatsan hial a. CE 325-ah Rome ram awptu Constantine-a’n Kristian-te tana zalenna a han hawn meuh chuan kohhranho zinga inhnialna lian tak chu tihduhdahna hun chhunga rinna phatsantute kohhrana an lo luh leh phalsak leh phalsak loh chungchang a ni hial a ni.

Heng kan sawi tak hun (period) hnu lamah pawh hun liam kal tawh rei tawh deuh si-ah te pawh ram hrang hrangah martar-na a thleng thin tih kan hria. Communist ramahte a thleng tam zual awm e. Chungte chu kan sawi vek seng lovang.

Kristiante laka Kristian-te martarna:

Rome sawrkar hnuaia tihduhdahna a reh a, kohhran a lo zalên tak hnuah chuan kohhran chu pakhat, ‘Catholic Church’ (huapzo kohhran) chauh a la ni bawk a, a lianin thil a tithei em em a. Sawrkar pawhin tanrualpui atan an duh avangin, an ngam ngai lo a ni. Hetih hun laia kohhran kalphung leh Pathian thu an hrilhfiah dan dik ti lotute chu an chêp em em a. Kohhran leh sawrkar an tanrual avangin, kohhran thlurpui chuan a kalphung sawiseltute chu sawrkar kut hmangin nasa takin tihduhdah an ni a. Heng hun chhung hian Baptist Kohhran bul tantu nia sawi thin tam tak an martar a, Ringtu baptisma kalpui a, baptisma chang nawn leh ho ‘Anabaptist’ an tih mai, mi tam tak chuan an rinna an martar-pui a ni. Protestant kohhran rau rauah pawh Baptist kohhran-te hi martar-a thi tam ber niin rin a ni. Heng kan sawi bakah hian Kohhran hun tawng chhoh hun hrang hrangah martarna khawp hiala Kristian leh Kristian intihduhdahna a thleng fo thin a ni.

Nung chunga martar (living martyr):

Mahni duh thua martar ngawt theih a ni lo. Kan inpekna avang a nih theih laiin, Pathianin min hruaina a pawimawh. Kohhran ding tir lamah kha chuan martar thisenin Pathian kohhran a kui tiak duh pawh a ni thei e. “Martarte thisen avangin khawvelin Pathian aw a hre chiang thin,” an ti hial a ni. A hunin a zir tlat a, martar an hreh lo va, martar chu an ngaisang bawk. Tun lai pawh hian a tulna ramte pawh a la awm mek a, mi tam tak an la martar mek. Amaherawhchu, keini rawngbawlna chinah hi chuan Pathianin tul a ti kher rih lo pawh a ni thei bawk.

Engpawh ni se, ‘kan nun pawhin, kan thih pawhin, Lalpa tana nung leh thi kan nih theih nan, kan nun hi a tul ang zela Krista tana tuar ngama kan awm hian ‘nungchunga martar’ (living martyr) a nih theih a, chu chu a pawimawh ber a ni. Thih kher hi Pathian lawm zawng a ni lo va, Pathian ram zauna pawh a ni kher lo thei. Thih ngam lu pu-a Lal Isua thuhretu rinawm nih hi ‘martar-na’ a tling a, a tul a nih chuan, ‘thihphah hial khawpa rinawm’ turin i in buatsaih ang u.

𝐀𝐃𝐕𝐄𝐑𝐓𝐈𝐒𝐄𝐌𝐄𝐍𝐓

𝐀𝐃𝐕𝐄𝐑𝐓𝐈𝐒𝐄𝐌𝐄𝐍𝐓

BCM Member puitling, Baptist Literature Service Office, Serkawn-a thawk turin a hnuaia hna tarlan hi a ruak a …

𝐆𝐨𝐨𝐝 𝐅𝐫𝐢𝐝𝐚𝐲 𝐥𝐞𝐡 𝐄𝐚𝐬𝐭𝐞𝐫 𝐒𝐮𝐧𝐝𝐚𝐲 𝐡𝐦𝐚𝐧 𝐚 𝐧𝐢 𝐝𝐚𝐰𝐧.

𝐆𝐨𝐨𝐝 𝐅𝐫𝐢𝐝𝐚𝐲 𝐥𝐞𝐡 𝐄𝐚𝐬𝐭𝐞𝐫 𝐒𝐮𝐧𝐝𝐚𝐲 𝐡𝐦𝐚𝐧 𝐚 𝐧𝐢 𝐝𝐚𝐰𝐧.

Tun kar Zirtawpni, (April 3, 2026) hi Khawvel puma Kristiante ni pawimawh ber zinga mi "Good Friday" a ni a, (April 5, Pathian Ni) hi Isua Krista Thawhlehna Ni (Easter Sunday) a ni bawk. He hun ropui tak hi Mizoram Baptist Kohhran chuan serhin Good Friday Eve zan atangin Zoram pumah Kohhran hote’n Good Friday programme an hmang dawn a ni. Pathianni-ah Easter Sunday programme hman a ni leh ang. Hemi a nih avang hian kohhrana thawktute pawh April 2–6 chhung Good Friday leh Easter chawlh an hmang dawn a, hemi hun chhung hian Hqrs Office dawr theih a ni dawn lo a ni. …

𝐁𝐊𝐇𝐏 𝐒𝐞𝐭𝐡𝐥𝐮𝐧 𝐔𝐧𝐢𝐭 𝐥𝐞𝐡 𝐑&𝐃 𝐃𝐞𝐩𝐚𝐫𝐭𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐭𝐞 𝐭𝐚𝐧𝐠𝐤𝐚𝐰𝐩𝐢𝐧 𝐏𝐚𝐧𝐠𝐩𝐚𝐫 𝐤𝐡𝐚𝐰𝐢 𝐭𝐫𝐚𝐢𝐧𝐢𝐧𝐠 𝐚𝐧 𝐛𝐮𝐚𝐭𝐬𝐚𝐢𝐡.

𝐁𝐊𝐇𝐏 𝐒𝐞𝐭𝐡𝐥𝐮𝐧 𝐔𝐧𝐢𝐭 𝐥𝐞𝐡 𝐑&𝐃 𝐃𝐞𝐩𝐚𝐫𝐭𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐭𝐞 𝐭𝐚𝐧𝐠𝐤𝐚𝐰𝐩𝐢𝐧 𝐏𝐚𝐧𝐠𝐩𝐚𝐫 𝐤𝐡𝐚𝐰𝐢 𝐭𝐫𝐚𝐢𝐧𝐢𝐧𝐠 𝐚𝐧 𝐛𝐮𝐚𝐭𝐬𝐚𝐢𝐡.

March 26, 2026 hian BKHP Sethlun Unit te chuan Pangpar khawi training R&D Department te an sawm angin an neihpui. Pi Lalhmingi Sethlun Unit Executive Committee Member chuan tanna hun hmangin, Rbt.Lalrinawma Co-ordinator R&D Dept. chuan R&D Department rawngbawlna hrang hrangte sawi zauna a neih bakah, Pangpar khawi thiam hi Kohhran tin te’n kan mamawh zia leh programme lian thamah te pawh a tangkai thin zia te tarlanna a neih bakah, R&D Dept. te hian pangpar khawi Training an buatsaih dan te, mithiam zawk te training pe tur atana an sawm dan leh kohhran ho te’n an hlawkpui dan te a sawi. …